اضطراب امتحان ، حالت تشویش ، نگرانی و هیجان ناخوشایندی است که اغلب دانش آموزان و دانشجویان در ایام امتحانات بدان مبتلا می شوند. گاهی این اضطراب با سردرد ، سر گیجه ، دل درد ، حالت تهوع ، تپش قلب و تنگی نفس نیز همراه می شود.
بسیاری از دانش آموزان قبول دارند زمانی که عمیق تر و دقیق تر درس می خوانند ، اضطراب کمتری برای امتحان دارند، زیرا هر چه درباره موضوعی بیشتر می دانند ، تسلط و اعتماد بیشتری هم نسبت به دانسته های شان در خود پیدا می کنند و با هیجا ن کمتری بر سر جلسه امتحان حاضر می شوند. به همین دلیل است که تمامی آموزگاران و مربیان به بچه ها توصیه می کنند که عادت به مطالعه و تمرین را همواره به صورت رویه زندگی تحصیلی خود قرار می دهند. آنها معتقدند اگر دانش آموزان در خواندن ، نوشتن ، حساب کردن و ... مهارت فوق العاده ای هم داشته باشند ، باز به سختی می توانند زحماتی که باید طی یک ترم بر دوش کشند ، یک شبه متحمل شوند. به طور کلی ، اگر بپذیریم که هدف اصلی از امتحان گرفتن ، ایجاد علاقه و انگیزه بیشتر برای یادگیری بهتر ، ارزیابی میزان پیشرفت دانش آموزان و اصلاح روش های تدریس آموزگاران است ، علی الاصول نباید موجب ترس و دلهره بچه ها شود. تنها دانش آموزانی از امتحانات و آزمون های کلاسی نگران و مضطرب می شوند که نسبت به توانایی ها و عملکرد خود در طول ترم اعتماد و اطمینان کافی نداشته باشند. در این جا به بررسی روش های ساده ای که والدین و مربیان می توانند با به کار بردن آنها ، اضطراب امتحان را در بچه ها از بین ببرند ، می پردازیم.
-تکالیف درسی ، تمرین حل کردن و ... باید از ابتدای سال تحصیلی با نظم و جدیت دنبال شود . اگر دانش آموزی در طول ترم تحصیلی خود عملکرد ضعیفی داشته باشد ، تذکرهای پشت سر هم پدر و مادر در ایام امتحان نه تنها هیچ کمکی به کودک یا نوجوان نمی کند ، بلکه موجب ترس و آشفتگی بیشتر او هم می شود.
-هرگونه سخت گیری بی مورد و تنبیه دانش آموز به دلیل نگرفتن نمرات عالی ، باعث تشدید اضطراب درونی دانش آموز از درس و مدرسه و امتحان می شود. راه حل نمرات پایین بچه ها در تنبیه کردن آنها نیست ، بلکه در یافتن راهی است برای رفع علت اصلی آن ، که همانا ضعف یادگیری کودک است.
-ترس از شکست و عدم قبولی در دانش آموزانی رشد می کند که فکر موفقیت و اول شدن ، ذهن آنها را بیش از حد به خود مشغول کرده است . اگر پدر و مادر خواسته ها و معیارهای دور از توان و استعداد بچه های شان داشته باشند آنان را دچار نگرانی و تشویش خواهد کرد.
-هیچ گاه تفاوت های فردی بچه ها را نادیده نگیریدو مرتب نمرات آنها را با هم مقایسه نکنید ، زیرا همین امر موجب ناراحتی ، فشار روانی و بدبینی نسبت به یکدیگر در آنها می شود . برای تشویق بچه ها به درس خواندن می توان به آنها دلگرمی داد و با حمایتهای کلامی مثبت خود ، آنها را نسبت به استعدادهای بالقوه شان آگاه کرد تا بدین ترتیب ، ریشه های ترس و اضطراب را – که عامل بسیاری از مشکلات روانی است در آنها از بین برد.
توصیه های واحد مشاوره به اولیا ویژه ایام امتحانات
-در مورد چگونگی وضع تحصیلی فرزندتان ارتباط مستقیم با مسئولین مربوط مدرسه برقرار نموده و هر گونه واقعه قابل ملاحظه ای را که در زندگی دانش آموز رخ میدهد به مدرسه اطلاع دهید تا برنامه ریزی مناسب انجام گردد.
-به تلاش های فرزندتان حتی اگر ناچیز باشد و به کارهای خوب او توجه نشان داده و از او قدردانی کنید.
-اضطراب – نگرانی – فشارهای بی مورد و بی حد- تکالیف خارج از توان – کم خوابی – سوء تغذیه در سلامت روانی و جسمی فرزندتان اثر منفی می گذارد.
-فضای شاد و محبت آمیز در خانه فراهم آورید . اگر فرزندتان شاهد فضای گرم و محبت آمیز در خانه باشد دارای آرامش بیشتری خواهد شد.
-از سرزنش و تحقیر و اظهارات دلسرد کننده مانند ( تو هیچ چیز نمی شوی و یا اصلا" ریاضیت خوب نیست و ... ) جدا خودداری نمائید. چون او را به رفتار منفی تحریک می کنید.
-مسائل و مشکلات خانوادگی – اجتماعی و اقتصادی را وارد فضای خانواده نکنید زیرا آرامش را از فرزندان می گیرید.
-کاری کنید که فرزندتان شما را نیز در مدتی از روز در حال مطالعه ببیند.
-با فرزندان خود بیشتر صحبت کنید البته در مواقعی که فرصت هست . مثلا دست آنها را گرفته در فضای مناسبی مانند پارک ها با آنها قدم زده و با یکدیگر از هر درسی صحبت کنید.
راهکارهایی برای روز امتحان دانش آموزان
-صبحانه سبک و مناسب بخورندو قهوه ننوشند که اضطراب زاست.
-در محل امتحان زود حاضر شوند تا آرامش داشته باشند و از مرور همراه با عجله دوری کنند.
-از دوستانی که ایجاد اضطراب می کنند دوری کنند و به جای آن دعا بخوانند و یا به تماشای فیلم و تصاویر لذت بخش ، خودشان را مشغول کنند.
-هنگام امتحان سفارش کنید ابتدا برگه را مرور کنند و از سئوال آسان به سخت برسند.
-در سئوالات تستی همه ی گزینه ها را بخوانند و اولین برداشت را علامت بزنند و در سئوالات تشریحی طرح کلی دانسته و آچه خواسته شده را پاسخ دهند و اگر بخشی یادشان نیامد آنچه می دانند را با عبارت بنویسند.
-با شتاب جواب ندهند و تاکید کنید سرعت را با ساعت مچی کنترل کند.
-به فرزندمان یاد آوری کنیم همواره به خدا توکل و هر کاری را با نام او شروع کند ، زیرا یاد خدا آرامش دهنده ی دلهای مضطرب است.
-به فرزندمان اطمینان خاطر بدهیم که در کنار او خواهیم بود و اگر مشکلی داشت او را یاری خواهیم کرد. از بکار بردن عباراتی مانند ( به من ربطی نداره ، مشکل خودت است ، از نوع درس خواندن تو خسته شدم و...) خودداری کنیم.
-ساعت خواب فرزندمان را طوری تنظیم کنیم که خواب مورد نیاز آنها تامین شود ، به عبارت دیگر شبها زودتر بخوابند تا صبح زودتر بیدار شوند. مطالعه تا نیمه های شب علاوه بر خستگی سبب عدم یادگیری می شود.
-در ایام امتحان فضای خانواده را شاد و آرام نگه داریم و از مشاجره و برخورد های لفظی بخصوص با فرزندانمان خودداری کنیم.
-توجه داشته باشیم کسب نمره بد فرزندانمان در امتحان به معنی بد بودن آنها نیست بلکه بدان معناست که فعالیت آنها در آن درس کم بوده و یا مفاهیم اساسی آن درس را نمی دانند.